Τα δώρα του Φρέμπελ - Froebel Gifts

froebel gifts

Τα «δώρα του Froebel» ξεχωρίζουν από άλλα παιδικά υλικά στον παιδικό σταθμό. Μπορούν να επιστρέψουν στην αρχική τους μορφή, όταν ολοκληρωθεί το παιχνίδι. Τα δώρα είναι αναμφισβήτητα τα πρώτα εκπαιδευτικά παιχνίδια.

Ο Friedrich Froebel ήταν Γερμανός εκπαιδευτικός στις αρχές της δεκαετίας του 1800, ο οποίος θεωρείται ιδρυτής του πρώτου παιδικού σταθμού, «Kindergarten».

Ο Froebel επηρεάστηκε από τις ιδέες του Johann Heinrich Pestalozzi που υποστήριζε ότι τα παιδιά πρέπει να μάθουν μέσω των αισθήσεών τους και μέσω της σωματικής δραστηριότητας. Ισχυρίστηκε για "τα πράγματα πριν από τα λόγια, τα συγκεκριμένα πριν από τα αφηρημένα".

Είχε αναπτύξει, λοιπόν, μια σειρά παιχνιδιών που ονομάζεται «Δώρα» (Froebel Gifts) που περιελάμβαναν γεωμετρικά στοιχεία σχεδιασμένα να διδάσκουν στα παιδιά τις μορφές και τις σχέσεις τους στη φύση. Τα δώρα είναι αναμφισβήτητα τα πρώτα εκπαιδευτικά παιχνίδια.

Ονομάστηκαν έτσι ώστε να υπογραμμίσουν στα παιδιά ότι τα παιχνίδια πρέπει να τα σέβονται ως δώρα και στους δασκάλους να αναγνωρίζουν τα ατομικά "δώρα-χαρίσματα" που έχει κάθε παιδί από τη γέννησή του.

Στόχος των «Δώρων» του Froebel
 

Τα υλικά δεν ήταν κάποια τυχαία δημιουργία, όπως υποθέτουν κάποιοι σύγχρονοι ιστορικοί. Ο Froebel πέρασε πολύ χρόνο παρατηρώντας τα παιδιά και βελτιώνοντας το σχέδιο των δώρων. 

Σχεδιάστηκαν για να λειτουργήσουν ως εργαλεία με τα οποία ένα παιδί μπορεί να αναγνωρίσει μέσω άψυχων πραγμάτων κάποια κοινά στοιχεία που βρίσκονται στη φύση και στο περιβάλλον του.

Τα «δώρα του Froebel» ξεχωρίζουν από άλλα παιδικά υλικά στον παιδικό σταθμό. Μπορούν να επιστρέψουν στην αρχική τους μορφή, όταν ολοκληρωθεί το παιχνίδι.

Οι δύο κανόνες του παιχνιδιού με τα «Δώρα»
 

Ο Froebel πρότεινε δύο κανόνες. Πρώτον, όλα τα μέρη του συγκεκριμένου δώρου πρέπει να ενσωματωθούν στο παιχνίδι και δεύτερον η κάθε δημιουργία-κατασκευή μπορεί να αλλάζει και να τροποποιείται, χωρίς να καταστρέφεται ή να ξαναχτίζεται, επιτρέποντας τη διατήρηση της ενότητας σχετικά με τη φύση της αλλαγής που έμαθε.

Τα δέκα δώρα
 

Τα δώρα του Froebel σχεδιάστηκαν για να καλύψουν τις γνωστικές και αναπτυξιακές ανάγκες των παιδιών. Το κάθε ένα έχει μία συγκεκριμένη χρήση και  ένα συγκεκριμένο σκοπό.

Δώρο 1 - Μπάλες από Νήματα
 

Το πρώτο και αγαπημένο παιχνίδι για βρέφη, οι μαλακές μπάλες από νήματα του Froebel περιλάμβανε ένα ξύλινο κουτί με έξι μπάλες. Τρεις με τα κύρια χρώματα κόκκινο, κίτρινο και μπλε και τρεις με τα δευτερεύοντα χρώματα πορτοκαλί, πράσινο και μοβ. Αυτός είναι ένας θαυμάσιος τρόπος για την εκμάθηση των χρωμάτων του ουράνιου τόξου στα μικρά παιδιά.

Δώρο του φρέμπελ

 

Μια μπάλα είναι στρογγυλή, χωρίς αιχμηρά σημεία ή γωνίες. Το μαλακό νήμα είναι εύκαμπτο και μπορεί να συμπιεστεί ελαφρά. Είναι μαλακό και ίσως έχει ελαφρά οσμή. Τις μπάλες αυτές ήταν εύκολο να τις κυλήσουν, να τις πιάσουν, να τις επεξεργαστούν τα μικρά παιδιά και τα βοηθούσαν να διακρίνουν τη μορφή, το χρώμα, την κίνηση και τις ιδιότητες της ύλης στο περιβάλλον. Πρόκειται, επίσης, για μία πρόωρη σωματική δραστηριότητα που βοηθά στο συντονισμό των ματιών και στον έλεγχο των κινήσεων.

Υπάρχουν πολλά στρογγυλά αντικείμενα στον κόσμο.Τα φρούτα, οι μπάλες για τα αθλήματα, μπαλόνια κλπ. Το παιδί θα συγκρίνει φυσικά την μπάλα με άλλα αντικείμενα που είναι παρόμοια ή "δεν είναι μπάλα". Είναι ευφάνταστο παιχνίδι.

Δώρο 2 - σφαίρα, κύλινδρος και κύβος

Ο Froebel ονόμασε αυτό το δώρο "την απόλαυση των παιδιών". Αυτή η συσκευή περιείχε μια ξύλινη σφαίρα, ένα ξύλινο κύβο και ένα ξύλινο κύλινδρο, τα οποία είχαν ένα σύστημα για να κρεμιούνται. Όταν το κάθε σχήμα ξεχωριστά περιστρέφεται και ξετυλίγεται, το παιδί ανακαλύπτει ότι η περιστροφή αυτού του σχήματος δείχνει το σχήμα ενός άλλου. Για παράδειγμα ένας περιστρεφόμενος κύλινδρος παράγει μια σφαίρα - αποκαλύπτοντας τη διασύνδεσή τους.



 

Τα τρία διαφορετικά στερεά έχουν τρύπες και υπάρχουν κάποια μικρά ραβδιά με τη χρήση των οποίων το στερεό να μπορεί να περιστραφεί πάνω στο ραβδί.  Τα παιδιά νομίζουν ότι κάνουν μαγικά κόλπα και με τον τρόπο αυτό μαθαίνουν. Δείτε το παρακάτω βίντεο:


 


Τα τρία αυτά ξύλινα σχήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και να συνδυαστούν με διάφορους τρόπους και να αναπαραστήσουν με αυτόν τον τρόπο διάφορα αντικείμενα και μορφές.

Τα παιδιά μπορούν να μάθουν πώς λέγονται τα γεωμετρικά σχήματα (κύβος, σφαίρα, κύλινδρος). Να τα ταξινομήσουν και τα μετρήσουν ή να δουν τον αριθμό των επιφανειών, των άκρων, των γωνιών κ.λπ. μπορούν να μάθουν τις έννοιες μποστά-πίσω, πάνω-κάτω. Μερικά από τα στερεά θα κυλήσουν (σφαίρα, κύλινδρος) και μερικά θα σταθούν (κύβος, κύλινδρος).

Δώρο 3 - Ο διαχωρισμένος κύβος

Πρόκειται για ένα κουτί που περιλαμβάνει έναν κύβο δύο ιντσών, ο οποίος αποτελείται από οκτώ κύβους μιας ίντσας. Ο σκοπός αυτών ήταν να κατανοήσουν τα παιδιά την έννοια των εξαρτημάτων που αποτελούν ένα σύνολο. Μπορούν να εξοικειωθούν με τις μαθηματικές έννοιες της πρόσθεσης, της αφαίρεσης, του πολλαπλασιασμού και της διαίρεσης. Ο Froebel πίστευε σθεναρά στην αξία του συμβολικού παιχνιδιού και επέτρεψε στο παιδί να χρησιμοποιήσει τη φαντασία του για να παίξει με τους κύβους.



 

Πώς ανοίγει και πώς κλείνει το τρίτο δώρο
 

Το κουτί είναι γυρισμένο ανάποδα, με το καπάκι από την κάτω πλευρά. Το κουτί αφαιρείται προσεκτικά και το παιδί μπορεί να δει έναν κύβο όμοιο με αυτόν από το δώρο νούμερο δύο, αλλά μεγαλύτερο σε μέγεθος αυτή τη φορά. Αυτή είναι η διαδικασία για το άνοιγμα των Δώρων 3 έως 6. Έτσι, το παιδί θα αρχίσει να βλέπει τα κομμάτια ως μέρος ολόκληρου του κύβου και τη σχέση τους με το σύνολο.

Η τοποθέτηση του δώρου πάλι μέσα στο κουτί γίνεται με τον αντίστροφο τρόπο. Το παιδί πρέπει να ξανασυναρμολογήσει ολόκληρο τον κύβο πάνω στο καπάκι, στη συνέχεια να τον καλύψει με τη βάση και έπειτα να γυρίσει το κιβώτιο με το καπάκι προς τα επάνω.

Πρόκειται για μια ενότητα μερών που κινούνται μέσω διαφόρων μορφών και επιστρέφουν στο σύνολο (πριν επαναληφθεί ολόκληρος ο κύκλος). Τα παιδιά μπορούν με τα τουβλάκια αυτά να αναπαραστήσουν αντικείμενα της καθημερινότητας, να πλάσουν ιστορίες με την ενθάρρυνση του δασκάλου και μέσω της φαντασίας και του συμβολικού παιχνιδιού να οδηγηθούν στη μάθηση.

Μπορούν να κάνουν καταμέτρηση του αριθμού των κύβων, των πλευρών, των άκρων και των γωνιών και να εξοικειωθούν με τρισδιάστατα αντικείμενα. Μαθαίνουν να ταξινομούν, να κάνουν αριθμητικές πράξεις και να μαθαίνουν τα κλάσματα (τμήματα του συνόλου). Είναι σίγουρα πιο ενδιαφέρουσα αυτή η διαδικασία από την απλή αφηρημένη μαθηματική σκέψη.

Τα παιδιά μπορούν να αναδιαμορφώνουν τις κατασκευές τους χωρίς να τις χαλάνε και να τις καταστρέφουν, αλλάζοντας απλώς τη θέση που έχουν κάποιοι κύβοι πάνω σε αυτό που έχει φτιάξει. Εδώ ακριβώς πίστευε ο Φρέμπελ ότι μπορεί να στηριχτεί η λογική και η ομαλή ανάπτυξη των ιδεών από τα παιδιά. Στόχευε στη συνοχή και στην ενότητα.

Δώρο 4 - Ορθογώνια πρίσματα


Με μόνο μια μικρή παραλλαγή από το δώρο 3. Ο κύβος τώρα χωρίζεται σε 8 ορθογώνια. Ο τρόπος που ανοίγει το δώρο νούμερο τέσσερα είναι ίδιος με αυτόν του δώρου τρία. Με τον τρόπο αυτό μπορούν τα παιδιά να συγκρίνουν ποια η διαφορά τους και να εξοικειωθούν με τις έννοιες ομοιότητα-διαφορά.




Τα παιδιά μπορούν να παρομοιάσουν αυτά τα ορθογώνια σαν τούβλα, κεραμίδια και να αρχίσουν να κατασκευάζουν τοίχους, καρέκλες, τραπέζια, φράχτες, πεζοδρόμια, δρόμους. Λόγω του σχήματος και των διαστάσεων που έχουν τα ορθογώνια μπορούν να ανακαλύψουν αναλογίες, κλάσματα, κατευθύνσεις, το ύψος, το πλάτος, το μήκος, τις έννοιες κάθετα, οριζόντια.

Δώρο 5 - Κύβοι και τριγωνικά πρίσματα

Αυτό το δώρο αποτελείται από έναν κύβο που αποτελείται από 21 μικρότερους κύβους, από τους οποίους οι 6 κύβοι είναι χωρισμένοι διαγώνια (σαν τρίγωνα) και οι 12 είναι ολόκληροι σε τετράγωνα. Κατάλληλο για παιδιά ηλικίας πέντε ετών και άνω. Τα παιδιά μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα τρίγωνα και να χτίσουν πιο αληθοφανή κτίρια.



 

Το κουτί ανοίγει με τον ίδιο τρόπο, όπως στο δώρο δύο και τρία και έτσι τα παιδιά μπορούν να σχολιάσουν τις ομοιότητες και τις διαφορές με τα προηγούμενα δώρα. Μπορούν να εξοικειωθούν με τις έννοιες γωνία, διαγώνια, τρίγωνο, ορθογώνιο. Για τα μεγαλύτερα παιδιά, αυτό το δώρο μπορεί επίσης να είναι τοποθετημένο έτσι ώστε να αντιπροσωπεύει μαθηματικές έννοιες, όπως το Πυθαγόρειο Θεώρημα (Α2 + Β2 = Γ2).

 

Δώρο 6 - Κλασικά τετράγωνα

Αυτός ο κύβος αποτελείται από 18 ορθογώνια, 12 τετράγωνα και 6 στενούς κίονες (στενές στήλες). Οι έννοιες της κλίμακας, της αναλογίας, της συμμετρίας και της ισορροπίας μπορούν να ανακαλυφθούν με αυτό το δώρο.

 

Δώρο 7 – Επίπεδα δισκία


Γεωμετρικά σχήματα από ξύλο, πλαστικό ή χαρτί. Αυτό το δώρο περιέχει επτά σχήματα – τετράγωνο, ισόπλευρο τρίγωνο, ισοσκελές τρίγωνο, σκαλινό τρίγωνο, κύκλο, ημικύκλιο.
 


 


Δώρο 8 - Ράβδοι και Δαχτυλίδια

Αυτό το δώρο οδηγεί τα παιδιά να μάθουν την έννοια της γραμμής, που αντιπροσωπεύει τις άκρες ή τα περιγράμματα προηγούμενων αντικειμένων. Περιλαμβάνει δακτυλίους σε διάφορες διαστάσεις και ράβδους.

 



 


Για το παιδί, η μετάβαση από τη συγκεκριμένη στην αφηρημένη κατανόηση δεν πρέπει να συμβεί απότομα, αλλά σταδιακά.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο Froebel δεν καθόρισε την ακολουθία των δώρων μετά το δώρο 7. Αυτό έγινε από τους οπαδούς του μετά το θάνατό του και με την πάροδο των ετών υπήρξαν διάφορες μορφές αρίθμησης.



Τα παιδιά μπορούν και πάλι να φτιάχνουν αντικείμενα από τη ζωή τους σε δύο διαστάσεις. Κάθε παιδί θα δημιουργήσει από τον δικό του κόσμο. Μέσα από το διάλογο και τη δημιουργία, το παιδί θα αναπτύξει αυτοπεποίθηση και θα εξοικειωθεί με τις φυσικές ιδιότητες του περιβάλλοντος.

Τόσο οι ράβδοι όσο και οι δακτύλιοι μπορούν να δώσουν δυνατότητες στα παιδιά για να παίξουν τόσο με ευθείες όσο και με καμπύλες γραμμές. Τα ραβδιά επιτρέπουν στο παιδί να μάθει τις έννοιες του πάνω / μέσου / κάτω, δεξιά / αριστερά, οριζόντια, καθώς και διάφορα είδη κλίσεων και γωνιών. Με τα ραβδιά μπορεί να σχηματίσει πολλά γεωμετρικά σχήματα.

Οι δακτύλιοι εισάγουν τον κύκλο και την καμπύλη γραμμή. Μπορεί το παιδί να ανακαλύψει έννοιες, όπως ολόκληρο / μισό, διάμετρο / περιφέρεια, μέσα / έξω και την έννοια της καμπύλης κατεύθυνσης (ή προσανατολισμού).

 

Δώρο 9 - Το σημείο
 

Αυτό το δώρο διαθέτει μικρά αντικείμενα σε διάφορα χρώματα που αντιπροσωπεύουν το σημείο, που δεν έχει καμία διάσταση.



Δώρο 10 - Το δώρο πλαισίου
 

Το δέκατο και τελευταίο δώρο συνδυάζει το σημείο και τη γραμμή για να δημιουργήσει ένα πλαίσιο στερεών μορφών σε τρισδιάστατη μορφή.Με αυτό τον τρόπο, οι αφηρημένες ιδέες για το σχήμα, τη μορφή και το χώρο που αποτελείται από αυθαίρετες γραμμές και σημεία (φανταστικά τρισδιάστατα στερεά) μπορούν να υλοποιηθούν σε συγκεκριμένη μορφή.




 

Λόγω των περιορισμένων τεχνολογικών τους μέσων, τα παιδιά  δεν είχαν λύση για να φτιάξουν το δώρο νούμερο δέκα. Το έκαναν λοιπόν με μπιζέλια, τα οποία άφηναν σε νερό όλη τη νύχτα έως ότου να διογκωθούν και να είναι αρκετά μαλακά. Έπειτα έπαιρναν οδοντογλυφίδες για να τα ενώσουν. Μόλις στέγνωναν τα μπιζέλια, ήταν έτοιμες οι κατασκευές.

Μπορείς, επίσης, να διαβάσεις:

Οι ξεχωριστές δεξιότητες όσων παίζουν με τουβλάκια